عصبکشی دندان (درمان ریشه): راهنمای کامل
عصبکشی یا درمان ریشه (Root Canal Therapy) روشی دندانپزشکی برای نجات دندان آسیبدیده است. در داخل هر دندان، بافتی نرم به نام پالپ قرار دارد که شامل عصب، رگهای خونی و بافت همبند است. وقتی این بافت در اثر پوسیدگی عمیق، ضربه، شکستگی یا عفونت آسیب ببیند، باید از داخل دندان خارج و کانالها تمیز و ضدعفونی شوند تا دندان حفظ شود. هدف عصبکشی، حذف عفونت، جلوگیری از گسترش آن و نگهداشتن دندان طبیعی است تا نیازی به کشیدن دندان و استفاده از ایمپلنت یا پروتز نباشد.
علائم نیاز به عصبکشی دندان
اگر یکی از علائم زیر را تجربه میکنید، ممکن است دندان شما نیاز به درمان ریشه داشته باشد:
1. درد شدید یا مداوم، بهویژه هنگام جویدن یا لمس دندان
2. حساسیت طولانیمدت به سرما یا گرما
3. تورم یا التهاب لثه اطراف دندان
4. تغییر رنگ دندان (تیره شدن)
5. خروج چرک، آبسه یا طعم بد در دهان
6. لقی دندان یا احساس فشار در فک
در صورت مشاهده این علائم، باید سریع به دندانپزشک مراجعه کنید تا از گسترش عفونت و از دست دادن دندان جلوگیری شود.
مراحل انجام عصبکشی
عصبکشی معمولا در یک تا دو جلسه انجام میشود و شامل مراحل زیر است:
1. معاینه و عکسبرداری
دندانپزشک با رادیوگرافی (X-ray) وضعیت ریشه و میزان عفونت را بررسی میکند.
2. بیحسی موضعی
برای جلوگیری از درد، ناحیه دندان کاملا بیحس میشود.
3. ایجاد دسترسی به پالپ
سطح دندان سوراخ کوچکی ایجاد میشود تا امکان ورود به کانالهای ریشه فراهم شود.
4. خارج کردن پالپ عفونی
بافت پالپ عفونی یا ملتهب بهطور کامل خارج میشود.
5. تمیز کردن و شکلدهی کانالها
کانالهای ریشه با ابزارهای مخصوص، شکلدهی و سپس با مواد ضدباکتری شستشو و ضدعفونی میشوند.
6. پر کردن کانالها
فضای خالی با مادهای مخصوص بهنام گوتاپرکا (Gutta-percha) پر و مهر و موم میشود.
7. ترمیم نهایی دندان
در پایان، دندان با پرکردگی موقت یا دائم ترمیم میشود.
در بسیاری از موارد، مخصوصا در دندانهای عقب، روکش برای جلوگیری از شکستگی ضروری است.
مزایای عصبکشی دندان
مزایای عصبکشی عبارتند از:
1. حفظ دندان طبیعی و عملکرد طبیعی جویدن
2. حذف درد و عفونت
3. جلوگیری از گسترش عفونت به سایر دندانها و استخوان
4. ظاهر بهتر و افزایش اعتماد به نفس
5. هزینه کمتر و تهاجم کمتر نسبت به ایمپلنت
6. دوام طولانیمدت (با مراقبت مناسب)
عوارض احتمالی عصبکشی
اگرچه عصبکشی درمانی ایمن و موثر است اما ممکن است گاهی مشکلاتی ایجاد شود:
1. درد یا حساسیت موقت پس از درمان
2. امکان عفونت مجدد در صورت تمیز نشدن کامل کانالها
3. تغییر رنگ دندان
4. شکستگی دندان در صورت عدم روکشگذاری
5. حساسیت به مواد پرکننده
در صورت مشاهده تورم، درد شدید یا بازگشت علائم، باید فورا به دندانپزشک مراجعه کنید.
مراقبتهای لازم پس از عصبکشی
برای موفقیت درمان، رعایت نکات زیر ضروری است:
1. تا رفع کامل بیحسی، غذاهای سفت نخورید.
2. در صورت نیاز، از مسکنهای تجویزی استفاده کنید.
3. مسواکزدن، نخدندان و رعایت بهداشت دهان را ادامه دهید.
4. از سیگار و نوشیدنیهای الکلی پرهیز کنید.
5. برای کنترل دورهای به دندانپزشک مراجعه کنید.
6. روکشگذاری را به تعویق نیندازید (بهخصوص برای دندانهای خلفی)
هزینه عصبکشی دندان
هزینه این درمان بسته به موارد زیر متفاوت است:
1. تعداد کانالهای دندان
2. نوع دندان (قدامی یا خلفی)
3. میزان آسیب و عفونت
4. نیاز به ترمیم نهایی یا روکش
5. شهر و کلینیک دندانپزشکی
سوالات متداول (FAQ)
1. آیا عصبکشی درد دارد؟
درمان ریشه با بیحسی مناسب انجام میشود و معمولا دردناک نیست. پس از درمان، ممکن است چند روز درد خفیف وجود داشته باشد که با مسکن کنترل میشود.
2. آیا عصبکشی همیشه موفق است؟
میزان موفقیت این درمان بیش از ۹۰٪ است اما امکان عفونت مجدد نیز وجود دارد.
3. عصبکشی چند جلسه طول میکشد؟
اغلب دندانها در یک جلسه درمان میشوند؛ اما دندانهای چندکاناله یا عفونی ممکن است دو جلسه نیاز داشته باشند.
4. تفاوت عصبکشی با کشیدن دندان چیست؟
عصبکشی، دندان طبیعی شما را حفظ میکند در حالی که کشیدن دندان، نیازمند درمانهای جایگزین مانند ایمپلنت، بریج یا پروتز است.